Ponad 200 milonów na adaptację do zmiany klimatu

210 mln zł trafi na inwestycje ograniczające podtopienia, przeciwdziałające miejskim wyspom ciepła i poprawiające gospodarowanie wodami opadowymi. Dzięki Funduszom Europejskim dla Polski Wschodniej Ministerstwo Klimatu i Środowiska konsekwentnie wzmacnia odporność miast na skutki zmiany klimatu, wspierając samorządy w tworzeniu bezpieczniejszej i bardziej zielonej przestrzeni miejskiej. W dwóch pierwszych naborach programu na projekty adaptacyjne przyznano już 413 mln zł. Program prowadzi Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Program wspiera samorządy w przygotowaniu przestrzeni miejskiej na coraz częstsze ekstremalne zjawiska pogodowe poprzez rozwój zielonej i zielono-niebieskiej infrastruktury oraz skuteczniejsze zarządzanie wodami opadowymi i roztopowymi. Ze wsparcia mogą skorzystać samorządy z Polski Wschodniej - miasta i gminy spełniające kryteria programu, w tym średnie miasta (20-100 tys. mieszkańców), gminy uzdrowiskowe oraz wybrane miasta województwa podlaskiego powyżej 10 tys. mieszkańców. Nabór do trzeciej edycji programu ruszył 15 grudnia 2025 r., wnioski można składać do 16 marca 2026 r. Do rozdysponowania jest 210 mln zł.

W dwóch poprzednich naborach przyznano 413 mln zł na 24 projekty w 18 miejscowościach. Wsparcie ma formę bezzwrotnego dofinansowania. Program finansowany jest z Funduszy Europejskich dla Polski Wschodniej. 

W bieżącej europejskiej perspektywie finansowej przygotowaliśmy ponad 11 miliardów środków w różnych programach na bezpieczeństwo klimatyczne. I dziś mam wielką przyjemność powiedzieć, uruchamiamy kolejny strumień takiego finansowania, to ponad 200 milionów środków na nową odsłonę programu budowania odporności klimatycznej dla Polski wschodniej - mówiła podczas konferencji prasowej wiceministra klimatu i środowiska Urszula Zielińska.

Na co można przeznaczyć dofinansowanie?

Miasta coraz mocniej odczuwają skutki zmiany klimatu - i właśnie na te wyzwania odpowiada program. Susze, upały i podtopienia pokazują, że istniejąca zieleń i starzejąca się infrastruktura nie wystarczą. Dlatego środki można przeznaczyć na nowe inwestycje, które służą zagospodarowaniu wód opadowych oraz zwiększają w miastach powierzchnie terenów zielonych, wykorzystując także niebieską infrastrukturę. Kosztem kwalifikowalnym w ramach tych przedsięwzięć (wydatkiem, który może zostać pokryty z dofinansowania) może być również opracowanie i aktualizacja miejskich planów adaptacji do zmian klimatu (MPA).

Przykładowe inwestycje, które mogą zostać sfinansowane w ramach programu adaptacyjnego:

• rozwiązania chroniące przed powodziami miejskimi oraz podtopieniami,
• rozwój systemów retencji i oczyszczania deszczówki, zapewniających odbudowę zasobów wód podziemnych lub jej ponowne wykorzystanie, “odbetonowanie” - usuwanie powierzchni utwardzonych,
  wprowadzanie nowych terenów zieleni, magazynujących wody opadowe i chroniących przed suszą,
• przebudowa otoczenia szkół i budynków użyteczności publicznej (systemy magazynowania wód opadowych).

Kto może ubiegać się o dofinansowanie?

Program adresowany jest do samorządów z makroregionu Polski Wschodniej, które planują inwestycje budujące odporność miasta na skutki zmiany klimatu, w tym rozwój zieleni, terenów umożliwiających naturalne wchłanianie wody i rozwiązań opartych na naturze. Są to miasta średnie z makroregionu Polski Wschodniej, które utraciły część funkcji społeczno-gospodarczych (20–100 tys. mieszkańców) oraz ich jednostki organizacyjne, gminy z uzdrowiskami lub obszarami ochrony uzdrowiskowej oraz ich jednostki organizacyjne.
 

W województwie podlaskim o dofinansowanie mogą ubiegać się wszystkie miasta powiatowe oraz inne miasta powyżej 10 tys. mieszkańców, z wyłączeniem tych, które mogą korzystać z programu FEnIKS.

Lista kwalifikujących się miejscowości:

• woj. lubelskie: Biała Podlaska, Biłgoraj, Chełm, Kraśnik, Lubartów, Łuków, Zamość, Uzdrowisko Krasnobród, Uzdrowisko Nałęczów, Obszar Ochrony Uzdrowiskowej (OOU) Biszcza.
• woj. mazowieckie: Ciechanów, Mława, Ostrołęka, Ostrów Mazowiecka, Siedlce.
• woj. podkarpackie: Dębica, Jarosław, Jasło, Krosno, Mielec, Przemyśl, Sanok, Stalowa Wola, Tarnobrzeg; Uzdrowiska: Horyniec Zdrój, Iwonicz Zdrój, Latoszyn Zdrój, Polańczyk, Rymanów Zdrój; OOU Latoszyn.
• woj. podlaskie: wszystkie miasta powiatowe; pozostałe miasta powyżej 10 tys. mieszkańców (z wyłączeniem potencjalnych beneficjentów FEnIKS).
• woj. świętokrzyskie: Ostrowiec Świętokrzyski, Sandomierz, Skarżysko Kamienna, Starachowice; Uzdrowiska: Busko Zdrój, Solec Zdrój; OOU: Kazimierza Wielka, Czarniecka Góra, Pińczów.
• woj. warmińsko-mazurskie: Bartoszyce, Działdowo, Ełk, Giżycko, Iława, Kętrzyn, Mrągowo, Ostróda, Szczytno; Uzdrowisko Gołdap; OOU: Frombork, Górowo Iławeckie, Lidzbark Warmiński, Miłomłyn.

MKiŚ wspiera miasta w aplikowaniu

W związku z uruchomieniem trzeciego naboru na projekty wzmacniające odporność klimatyczną miast i rozwój zielononiebieskiej infrastruktury, szczególnego znaczenia nabiera projekt Ministerstwa Klimatu i Środowiska „Wsparcie działań adaptacyjnych dla Polski Wschodniej”, który między innymi pomaga samorządom skutecznie przygotować się do aplikowania o środki. W ramach projektu samorządy otrzymują wsparcie przy przygotowywaniu wniosków o dofinansowanie, tworzeniu miejskich planów adaptacji, a także korzystają ze szkoleń, warsztatów, spotkań tematycznych, wizyt studyjnych oraz specjalistycznych ekspertyz i analiz.