Rocznie marnujemy 1,4 TWh energii z OZE

W ciągu roku w Polsce mamy już 315 godzin z ujemnymi cenami energii, jednak tracimy jej coraz więcej. W 2025 roku ograniczono ok. 1,4 TWh energii z odnawialnych źródeł - niemal dwukrotnie więcej niż rok wcześniej. 98 proc. przypadków ograniczeń produkcji OZE wynika z braku elastyczności systemu, a nie z ograniczeń sieciowych.

 Najnowszy raport „Sector Coupling w Polsce. Wykorzystanie nadwyżek OZE w ciepłownictwie poprzez Power-to-Heat i magazyny ciepła", przygotowany przez Polskie Stowarzyszenie Energetyki Wiatrowej, RE-Source Poland Hub oraz Horizons Power to Heat, pokazuje, że należy połączyć sektor elektroenergetyczny z ciepłownictwem systemowym jako odbiorcą nadwyżek energii z OZE.

Sector Coupling, czyli połączenie elektroenergetyki z ciepłownictwem umożliwiają technologie Power-to-Heat: wielkoskalowe pompy ciepła, kotły elektrodowe oraz magazyny ciepła. Pozwalają one zwiększyć wykorzystanie energii odnawialnej, ograniczyć konieczność redukcji pracy instalacji OZE oraz stopniowo zmniejszać wykorzystanie paliw kopalnych w ciepłownictwie.

 „Transformacja energetyczna, a co za tym idzie dekarbonizacja ciepłownictwa wymaga dobrych rozwiązań. Po pierwsze strategii, po drugie legislacji, po trzecie właściwego finansowania. Raport dotyczący wykorzystania nadwyżek energii z OZE w ciepłownictwie wpisuje się w strategię rozwoju ciepłownictwa oraz założenia przyjętego niedawno UDER92 - pakietu deregulacyjnego w zakresie energetyki" - mówi Konrad Wojnarowski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Energii.

 Autorzy raportu wskazują, że technologie Power-to-Heat pozwalają magazynować energię wytworzoną w okresach wysokiej produkcji z OZE i wykorzystywać ją wtedy, gdy zapotrzebowanie na ciepło jest największe.

 „Z 1,4 TWh zielonej energii zmarnowanej w 2025 r. można było zasilić w ciepło 400 tys. gospodarstw domowych. Tylko 2 proc. utraty energii z OZE wynika z braku mocy przesyłowych. 98 proc. wynika z braku elastyczności systemu" - zaznacza Filip Jankun, prezes zarządu Horizons Power to Heat, współautor raportu.

 Zawarte w raporcie analizy pokazują, że przy zastosowaniu magazynów ciepła techniczny potencjał zagospodarowania nadwyżek energii z OZE wynosi około 42 TWh rocznie, czyli blisko 40 proc. obecnej produkcji ciepła systemowego - 102 TWh. Bez magazynów potencjał ten wynosi zaledwie 6 TWh.

 Jacek Szymczak, prezes zarządu Izby Gospodarczej Ciepłownictwo Polskie, wskazuje, że krajowe ciepłownictwo systemowe z siecią o długości 26 tys. km należy do najlepiej rozwiniętych w UE, dlatego może stabilizować również polski sektor elektroenergetyczny.

 „Mamy zdywersyfikowane źródła wytwarzania, ale również i poboru energii elektrycznej. Strategia Sector Coupling pozwala nam zwiększać również szeroko rozumiane bezpieczeństwo energetyczne, istotne szczególnie teraz, kiedy mamy do czynienia z licznymi wyzwaniami geopolitycznymi" - podkreśla Jacek Szymczak.

 Transformacja polskiego ciepłownictwa będzie jednym z największych projektów infrastrukturalnych najbliższych dekad. Autorzy raportu szacują, że nakłady inwestycyjne potrzebne do 2050 roku wyniosą od 299 do 466 mld zł.

 Raport wskazuje, że największe bariery rozwoju technologii Power-to-Heat mają charakter regulacyjny. Obecnie z powodu opłaty mocowej i innych opłat regulowanych nawet w godzinach, gdy energia elektryczna kosztuje 0 zł/MWh, całkowity koszt jej wykorzystania przez kocioł elektrodowy przekracza 330 zł/MWh.

 W opinii autorów raportu rozwiązaniem byłoby wdrożenie mechanizmu „zielonych godzin" (IDC), który zakłada czasowe zwolnienie odbiorców wykorzystujących nadwyżki energii z OZE z opłaty mocowej oraz części opłat dystrybucyjnych.

 Szymon Kowalski, wiceprezes zarządu Fundacji RE-Source Poland Hub i współautor raportu, podkreśla, że Sector Coupling, czyli integracja elektroenergetyki z ciepłownictwem pozwoli z jednej strony szybko, skutecznie i tanio transformować ciepłownictwo, a z drugiej - skuteczniej transformować sektor energetyczny.

 „Raport, który opublikowaliśmy, jest jednym z takich >>pionierskich<< raportów, pokazujących możliwości współpracy pomiędzy odnawialnymi źródłami energii a produkcją ciepła. Raport pokazuje, jak sprawić, aby energia z odnawialnych źródeł była wykorzystywana efektywniej i przynosiła większe korzyści całej gospodarce. A z drugiej strony wskazuje rozwiązania regulacyjne, które należałoby zmienić" - mówi Szymon Kowalski.