NFOŚiGW stworzy centrum kompetencji na rzecz transformacji energetycznej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) rusza z krajowym pilotażem programu ELENA (European Local Energy Assistance), który wesprze transformację energetyczną. Program zapewni usługi doradcze dla spółek ciepłowniczych i samorządów na etapie przygotowania zrównoważonych inwestycji w ciepłownictwie i sektorze budynków publicznych. Ułatwi uzyskanie dofinansowania na modernizacje, przyczyni się do realnych oszczędności oraz poprawy jakości powietrza.

3 marca 2026 r. w Luksemburgu wiceprezes EBI Ioannis Tsakiris i prezes zarządu NFOŚiGW Dorota Zawadzka-Stępniak oficjalnie podpisali umowę na realizację „Krajowego Programu Pilotażowego ELENA”. Budżet projektu wynosi 4,5 mln euro, większość to wsparcie z Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) - 4,05 mln euro. NFOŚiGW połączy własne doświadczenia z dobrymi praktykami i standardami EBI opracowanymi i wdrożonymi dotychczas w ramach instrumentu ELENA.

- Centrum kompetencji, które powstanie w ramach projektu ELENA jest odpowiedzią na potrzeby rynkowe w zakresie doradztwa inwestycyjnego wspierającego proces transformacji energetycznej Polski. Realizacja programu ELENA sprawia, że Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej będzie dysponować unikalną w skali Europy ofertą łączącą zarówno wsparcie merytoryczne, doradcze i finansowe dla przyszłych beneficjentów. Ta ambitna inicjatywa wpisuje się w strategię działania Funduszu na lata 2025-2028, w której wskazaliśmy między innymi na rozwój doradztwa oraz tworzenie w Funduszu centrum kompetencji, jak również stosowania nowoczesnych instrumentów finansowych - Dorota Zawadzka-Stępniak, prezes zarządu NFOŚiGW.

ELENA – założenia pilotażu

Pilotaż programu ELENA będzie realizowany przez NFOŚiGW w latach 2026-2029 jako wsparcie eksperckie w przygotowaniu modernizacji budynków użyteczności publicznej i przedsięwzięć w sektorze ciepłowniczym. Z usług doradczych dofinansowanych przez NFOŚiGW skorzystają jednostki samorządu terytorialnego oraz przedsiębiorstwa ciepłownicze. Program pozwoli opracować dokumentację inwestycji dla co najmniej 65 podmiotów z sektora ciepłowniczego oraz co najmniej 80 inwestycji polegających na termomodernizacji budynków użyteczności publicznej.

Pomoc merytoryczna zakłada opracowanie: audytów energetycznych, studiów wykonalności, dokumentacji technicznej, analiz ex-ante oraz wsparcie w przygotowaniu postępowań o udzielenie zamówień publicznych.

Wysokiej jakości dokumentacja przygotowana z pomocą ekspertów zwiększy szanse samorządów na pozyskanie środków zewnętrznych, w tym z Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) oraz Funduszu Modernizacyjnego, przyspieszy podejmowanie decyzji inwestycyjnych, jak również usprawni proces udzielania dofinansowania. NFOŚiGW zadba o dotarcie do tych podmiotów, które dotychczas unikały przygotowań do inwestycji z powodu braku specjalistycznego know-how lub ograniczeń finansowych.

Modernizacje budynków użyteczności publicznej oraz unowocześnienie lokalnych systemów ciepłowniczych przyniosą samorządom wymierne oszczędności związane z mniejszym zużyciem energii i rosnącą efektywnością instalacji. Jednocześnie zwiększy się udział odnawialnych źródeł energii, co wpłynie na redukcję emisji gazów cieplarnianych. Efektem tych działań będzie poprawa jakości powietrza i komfortu życia mieszkańców – zarówno w dużych miastach, jak i mniejszych gminach.

Wybór firm doradczych, a w kolejnym kroku udostępnienie ich usług samorządom jest planowane w tym roku. NFOŚiGW zakłada kontynuację programu ELENA po zakończeniu pilotażu oraz możliwość rozszerzenia go na nowe sektory i grono beneficjentów.