Globalny popyt na węgiel będzie już tylko spadał? Polska ma problem

Globalny rynek węgla stoi na rozdrożu: po rekordowym zużyciu w 2025 r. wzrost popytu zatrzymuje się, a konkurencja ze strony OZE, gazu i energii jądrowej może doprowadzić do jego spadku, choć "dopiero" pod koniec dekady. Tymczasem w Polsce odnawialne źródła energii (OZE) wygenerowały ok. 30% energii elektrycznej. Węgiel nadal pozostaje u nas dominującym źródłem energii, dając jeden z najwyższych udziałów w miksie wśród krajów UE.

Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA) w najnowszym raporcie Coal 2025 prognozuje, że choć globalne zapotrzebowanie na węgiel osiągnęło włąśnie rekordową wartość w 2025 r., to w kolejnych latach raczej przestanie rosnąć i może nieznacznie spaść do 2030 r. 

Rekordowy rok 2025 i rosnąca konkurencja

W 2025 r. światowe zużycie węgla ma zwiększyć się o około 0,5 % do 8,85 mld ton, osiągając tym samym historyczny poziom. Jednak różne rynki zachowują się odmiennie: w Indiach nietypowo wczesna i intensywna pora monsunowa obniżyła popyt na węgiel, co zdarzyło się tylko po raz trzeci w ciągu ostatnich 50 lat. W Stanach Zjednoczonych wyższe ceny gazu i polityczne wsparcie dla istniejących elektrowni węglowych spowodowały wzrost konsumpcji, która wcześniej spadała przez 15 lat z rzędu. W Europie spadek popytu był umiarkowany, a w Chinach konsumpcja utrzymała się na poziomie z 2024 r.

Główne zmiany napędzają jednak nie krótkoterminowe wahania, lecz długofalowa rosnąca konkurencja dla węgla ze strony odnawialnych źródeł energii, rozwoju energetyki jądrowej oraz gazu LNG. To one — według IEA — mają być głównymi czynnikami ograniczającymi zużycie tego paliwa w energetyce. 

Prognoza do 2030 r.: szczyt i lekki spadek

Do 2030 r. globalne zużycie węgla ma się ustabilizować i nieznacznie spaść, wracając do poziomu zbliżonego do tego sprzed 2023 r. Kluczową rolę odgrywa tu sektor energetyczny, który odpowiada dziś za około dwie trzecie popytu na węgiel.

Prognozy zakładają, że:

• Energetyka węglowa zacznie kurczyć się od 2026 r., gdy malejące koszty OZE, większa dostępność gazu i postęp w energetyce jądrowej ograniczą jej konkurencyjność.
• Zużycie węgla w przemyśle jest bardziej odporne i będzie spadać wolniej.
• Chiny, które odpowiadają za ponad połowę globalnego popytu na węgiel, mają lekko ograniczyć jego konsumpcję do 2030 r., przy jednoczesnym szybkim rozwoju odnawialnych źródeł. 
• Największy absolutny wzrost popytu do końca dekady prognozowany jest w Indiach (+ok. 200 mln ton) i krajach Azji Południowo-Wschodniej, gdzie roczne tempo wzrostu może przekroczyć 4 %.

Niepewności rynkowe i handel surowcem

IEA podkreśla, że perspektywy popytu nadal są obarczone znaczącymi niepewnościami — szczególnie w Chinach. Gwałtowny wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną, wolniejsza integracja OZE lub silne inwestycje w technologie takie jak zgazowanie węgla mogą spowodować, że popyt na ten surowiec przekroczy obecne prognozy. 

W ostatnich latach Chiny napędzały globalny handel węglem, łagodząc skutki spadku importu w UE, Japonii czy Korei. Jednak w 2025 r. Pekin ograniczył import z powodu nadpodaży i słabnącego popytu — to trend, który ma się utrzymać do 2030 r. Według IEA ograniczy to globalny handel węglem, choć węgiel metalurgiczny (do produkcji stali) może mieć stosunkowo silną pozycję, szczególnie z uwagi na rosnący popyt w Indiach. 

Produkcja węgla: spadek u większości producentów

W obliczu powolnego wzrostu popytu, dużych zapasów i niskich cen raport IEA wskazuje, że produkcja węgla powinna spaść w większości kluczowych krajów do 2030 r. — m.in. w Chinach i Indonezji. Wyjątkiem mają być wspomniane Indie (obecnie 4 gospodarka świata), gdzie produkcja ma wzrosnąć, by zmniejszyć zależność od importu.

Węgiel a sprawa polska

W czerwcu 2025, według wstępnych danych think tanku Forum Energii, OZE wyprodukowały 44,1% energii elektrycznej, a węgiel 43,7% — był to pierwszy taki przypadek w historii polskiego sektora energetycznego.  W całym II kwartale 2025 r., udział węgla spadł do 45,2%, co było pierwszym okresem, gdy mniej niż połowa energii pochodziła w naszym kraju z węgla. Jednak w sumie w Polsce w ubiegłym roku odnawialne źródła energii (OZE) wygenerowały ok. 30% energii elektrycznej. To nieznaczny wzrost w stosunku do roku 2024. Węgiel nadal więc pozostaje u nas dominującym źródłem energii, dając jeden z najwyższych udziałów w miksie wśród karjów UE.